
Franchise
Wat kost een franchiseformule en wat moet de franchisegever je vertellen?
Welke eenmalige en doorlopende kosten een franchiseformule heeft, welke informatie de Wet franchise vooraf verplicht stelt en hoe je toetst of de vergoedingen bij de formule passen.
Wat je moet weten
- Een franchisenemer betaalt doorgaans een vergoeding voor het gebruik van de formule, zoals entreefee, franchisefee en marketing- en reclamefee. Zo omschrijft de Nederlandse Franchise Vereniging (NFV) de gebruikelijke kosten.
- De franchisegever moet je tijdig het ontwerp van de overeenkomst geven, plus een weergave van alle vergoedingen, opslagen, financiële bijdragen en verlangde investeringen (art. 7:913 lid 2 BW).
- Die informatie moet ten minste vier weken vóór het sluiten van de overeenkomst komen. In die periode mag de franchisegever niets sluiten en je niet aanzetten tot betalingen of investeringen (art. 7:914 BW).
- Heeft de franchisegever of zijn groep financiële gegevens over jouw locatie, dan moet hij die geven. Zo niet, dan geeft hij gegevens van vergelijkbare ondernemingen en legt hij uit waarom hij ze vergelijkbaar vindt (art. 7:913 lid 3).
- Tijdens de looptijd moet de franchisegever jaarlijks laten weten of jouw bijdragen de kosten dekken waarvoor ze bedoeld zijn (art. 7:916 lid 2).
- Bedragen verschillen per formule. Vraag ze schriftelijk en met datum op bij de franchisegever, want hij is wettelijk verplicht je de voorschriften over vergoedingen en verlangde investeringen te geven.
Dit stuk gaat over Nederlands recht en over franchisenemers die in Nederland zijn gevestigd. Een overzicht van rechten en plichten staat in franchise in Nederland. Wat in het contract zelf thuishoort, staat in wat moet er in een franchiseovereenkomst staan.
Welke kosten zijn er?
De wet schrijft geen model voor kosten voor. Zij verplicht alleen tot openheid. Wel is te zien welke kostensoorten in de praktijk voorkomen.
Eenmalig:
- Entreefee of instapfee. Volgens Ondernemersplein betaalt de franchisenemer vaak (een deel van) de entreefee wanneer de intentieverklaring wordt getekend, dus vóór het eigenlijke contract.
- Investering in locatie en inrichting. Het vestigingsplaatsonderzoek, dat een omzetschatting voor de locatie geeft, is niet verplicht. De franchisenemer heeft volgens Ondernemersplein wel een onderzoeksplicht. Spreek af wie het onderzoek uitvoert en betaalt.
- Eigen vermogenhet deel van de investering dat je zelf moet inbrengen.
Doorlopend:
- Een vergoeding voor het gebruik van de formule, vaak franchisefee of royalty genoemd.
- Een bijdrage aan marketing en reclame.
- Inkoop via de formule, als het contract dat voorschrijft.
De NFV adviseert te vragen welke bijdragen eenmalig en welke doorlopend worden betaald, en of toegezegde ondersteuning uit de contractuele bijdragen wordt betaald of apart in rekening wordt gebracht.
Wat kost het? Cijfers met bron en datum
De sector is groot. Volgens de NFV-statistiek waren er in 2025 in Nederland 936 franchiseformules met 34.937 vestigingen, 438.800 medewerkers en een omzet van 50,5 miljard euro (exclusief btw). Van de formules is 80 procent een midden- en kleinbedrijf.
Redactionele keuze: bedragen per formule uit overzichtssites nemen we niet op. Zulke overzichten zijn vaak niet gedateerd en niet door de franchisegever bevestigd. De betrouwbare bron voor jouw formule is het dossier dat de franchisegever je volgens art. 7:913 BW moet geven. De NFV noemt dat het pre-contractueel informatiedossier (PID).
Een voorbeeld van een formule die cijfers op haar eigen website zet: Primera noemt daar een eigen vermogen van minimaal € 60.000 en "geen fee verplichting", met een jaarlijkse bonusuitkering. De pagina vermeldt ruim 530 winkels en heeft geen datum. Geraadpleegd op 26 oktober 2026. Vraag bij zo'n formule hoe de franchisegever dan wel wordt betaald, bijvoorbeeld via inkoopmarges.
Redactionele suggestie: ga niet alleen af op het totaalbedrag van de investering. Een lage eigen inbreng betekent een hoger geleend bedrag, en daarmee hogere rente en aflossing.
Doorlopende vergoedingen: welke modellen komen voor?
De wet noemt geen royaltymodel. De indeling hieronder is redactioneel en geen wettelijke indeling:
- Een percentage van de omzet. De afdracht stijgt en daalt met je omzet.
- Een vast bedrag per maand of jaar. Het bedrag blijft gelijk, ook als je omzet tegenvalt.
- Een combinatie van vast en variabel, of een minimum met een percentage daarboven.
Redactionele suggestie: kijk niet alleen naar het percentage maar naar wat het met je marge doet als je omzet 20 procent lager uitvalt. Een omzetpercentage beweegt mee, een vast bedrag niet.
Rekenvoorbeeld met verzonnen bedragen, dus geen bestaande formule. Stel dat de omzet € 600.000 is, de franchisefee 6 procent en de marketingbijdrage 1 procent. Je betaalt dan € 36.000 plus € 6.000, samen € 42.000. Valt de omzet 20 procent terug naar € 480.000, dan betaal je € 28.800 plus € 4.800, samen € 33.600. Bij een vast bedrag van € 42.000 blijft de afdracht gelijk. Dat is dan 8,75 procent van je omzet in plaats van 7 procent.
Wat de Wet franchise verplicht te vertellen
De Wet franchise geldt sinds 1 januari 2021 (art. 7:911 tot en met 7:922 BW). Volgens de NFV geldt ze voor alle franchisegevers met franchisenemers die in Nederland zijn gevestigd. Volgens de NFV-brochure gold voor bestaande overeenkomsten voor enkele bepalingen, zoals de goodwillvergoeding, het postcontractuele non-concurrentiebeding en het instemmingsrecht bij wijzigingen van de formule, een overgangstermijn tot 1 januari 2023.
Vóór het sluiten (art. 7:913 tot en met 7:915):
- Het ontwerp van de overeenkomst, inclusief bijlagen.
- Een weergave van de inhoud en strekking van de voorschriften over vergoedingen, opslagen, andere financiële bijdragen en verlangde investeringen.
- Informatie over overleg met franchisenemers, over concurrentie door de franchisegever (ook via een afgeleide formule), en over inzage in omzetgerelateerde gegevens.
- Informatie over de financiële positie van de franchisegever, voor zover beschikbaar en van belang, en financiële gegevens over jouw locatie of vergelijkbare ondernemingen.
- Alle overige informatie waarvan hij weet of kan vermoeden dat ze voor het sluiten van belang is.
De informatie moet zo zijn opgesteld dat je een weloverwogen besluit kunt nemen, en ze moet onveranderd raadpleegbaar blijven (art. 7:917). Jijzelf geeft tijdig informatie over je financiële positie (art. 7:913 lid 1) en neemt maatregelen om niet op grond van onjuiste veronderstellingen te tekenen (art. 7:915).
De vier weken (art. 7:914). Binnen die termijn mag de franchisegever het ontwerp niet wijzigen, behalve in jouw voordeel. Hij mag de overeenkomst of een daarmee onlosmakelijk verbonden overeenkomst niet sluiten, behalve een geheimhoudingsverklaring. En hij mag je niet aanzetten tot betalingen of investeringen die met de overeenkomst samenhangen. De NFV merkt op dat de periode bedoeld is om na te denken, onderzoek te doen of deskundigen in te schakelen, en dat bij verlenging geen standstill-periode geldt. In de wet staat die uitzondering voor een volgende overeenkomst tussen dezelfde partijen over dezelfde formule (lid 3). Redactionele suggestie: wordt binnen de vier weken toch om een betaling gevraagd die met de overeenkomst samenhangt, bijvoorbeeld een deel van de entreefee bij een intentieverklaring, vraag dan juridisch advies. Art. 7:914 lid 2 onder c verbiedt het aanzetten tot zulke betalingen.
Tijdens de looptijd. De franchisegever informeert tijdig over voorgenomen wijzigingen en verlangde investeringen (art. 7:916 lid 1). Hij vertelt jaarlijks of de bijdragen die je het voorafgaande boekjaar betaalde de bedoelde kosten dekken (lid 2). Ten minste eenmaal per jaar is er overleg (lid 3). Wil hij op grond van een bepaling in het contract, zonder het contract te wijzigen, de formule aanpassen of een afgeleide formule laten exploiteren, en moet jij daarvoor investeren, meer betalen of verlies je omzet boven de in het contract bepaalde drempel, dan is instemming nodig van een meerderheid van de franchisenemers of van elke geraakte franchisenemer. Staat er geen drempel in het contract, dan is instemming altijd nodig (art. 7:921).
Van dit alles kan niet ten nadele van een in Nederland gevestigde franchisenemer worden afgeweken (art. 7:922).
Zo toets je of de kosten bij de formule passen
- Vraag het ontwerp en de financiële stukken en tel de vier weken.Gebruik de periode om te rekenen, niet om te wachten.
- Maak een lijst van wat in de totale investering zit.Denk aan verbouwing, inventaris, kassa en software, opleiding, voorraad en aanloopverlies. Vraag welke kosten daarbuiten vallen.
- Rekenmodel.Redactionele suggestie: bouw een eigen exploitatiebegroting: omzet (R) min inkoop, personeel, huur en overige kosten, min franchisefee (r × R), min marketingbijdrage (m × R), min rente en aflossing. Vervang R door een lagere omzet om te zien waar het knelt. Gebruik hiervoor de locatiegegevens uit art. 7:913 lid 3 of vraag door als ze ontbreken.
- Controleer de vergelijkbare ondernemingen.Vraag op welke gronden de franchisegever ze vergelijkbaar vindt.
- Praat met bestaande franchisenemers.De NFV adviseert te vragen of de investerings- en exploitatiebegrotingen van toen zijn uitgekomen en hoeveel franchisenemers zijn gestopt en waarom.
- Leg de tegenprestatie naast de fee.De wet verplicht tot bijstand en commerciële en technische ondersteuning die redelijkerwijs bij de formule past (art. 7:919). Welke begeleiding krijg je concreet, en wat kost extra?
- Vraag naar de drempel voor instemming(art. 7:921) en naar de jaarlijkse terugkoppeling op de marketingbijdrage (art. 7:916 lid 2).
- Laat het dossier toetsen.Ondernemersplein adviseert een jurist of advocaat in te schakelen als iets onduidelijk is. Redactionele suggestie: laat naast de jurist ook een accountant de begroting doorrekenen.
Controleer ook of de franchisegever lid is van de NFV en of het contract aan de Europese Erecode en de Wet franchise voldoet. Dat zijn vragen die de NFV zelf voorstelt. Voor de algemene opbouw van zakelijke contracten, zie contracten tussen bedrijven.

