
Contracten
Zakelijke contracten en inkoopvoorwaarden: van opstellen tot nakomen
Hoe je een contract tussen bedrijven geldig sluit, onderhandelt en nakomt, en hoe je eigen inkoopvoorwaarden laat gelden, ook bij botsende voorwaarden en buitenlandse leveranciers.
Wat je moet weten
- Een overeenkomst ontstaat door aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW). Mondeling kan, maar Ondernemersplein adviseert alles op papier te zetten, zodat je kunt bewijzen wat is afgesproken.
- Ondertekent iemand zonder bevoegdheid, dan hoeft de ander zich volgens KVK niet aan de afspraak te houden. Vraag een uittreksel uit het Handelsregister.
- Eigen inkoopvoorwaarden verklaar je per opdracht van toepassing, en de leverancier moet ze uiterlijk bij het sluiten van de overeenkomst krijgen (PIANOo). Krijgt hij ze later, dan kan hij de bedingen vernietigen (art. 6:233 en 6:234 BW), tenzij art. 6:235 hem die mogelijkheid ontneemt.
- Verwijzen aanbod en aanvaarding naar verschillende voorwaarden, dan heeft de tweede verwijzing geen werking, tenzij zij de eerste uitdrukkelijk van de hand wijst (art. 6:225 lid 3 BW).
- Met een buitenlandse leverancier kies je het toepasselijke recht zelf (Rome I) en kun je de gerechten van een EU-lidstaat aanwijzen (Brussel I-bis). Bij koop van goederen kan ook het Weens Koopverdrag gelden, tenzij je het uitsluit.
- Kernbedingen zoals prijs, looptijd en hoeveelheid horen in de overeenkomst. Standaardbepalingen horen in de voorwaarden.
Dit stuk gaat over Nederlands recht en over contracten tussen ondernemers. Voor consumenten gelden extra regels.
Geldig sluiten: wie tekent en wanneer is het contract ongeldig?
Een natuurlijk persoon of het bestuur van een rechtspersoon kan een contract aangaan. Ondernemersplein noemt voor een geldig contract handelingsbekwaamheid: 18 jaar of ouder en niet onder curatele. Het Centraal Curatele- en bewindregister laat zien wie onder curatele staat.
Voor tekenbevoegdheid verwijst KVK naar het uittreksel uit het Handelsregister. Daarop staat wie eigenaar, vennoot of bestuurder is, en soms wie gevolmachtigd is. Iemand kan beperkt tekenbevoegd zijn, bijvoorbeeld tot een bepaald bedrag of alleen samen met een ander. Controleer ook of naam en KVK-nummer in het contract overeenkomen met het register.
Ondernemersplein noemt als redenen waarom een overeenkomst ongeldig is of kan worden teruggedraaid onder meer: een niet-bevoegde ondertekenaar, strijd met goede zeden of openbare orde, strijd met redelijkheid en billijkheid, dwaling, en bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden. Sommige afspraken zijn alleen schriftelijk geldig. Ondernemersplein noemt als voorbeeld de koop van een huis en een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst.
Onderhandelen zonder jezelf vast te zetten
Tijdens onderhandelingen is er nog geen overeenkomst, maar je mag je ook niet zomaar terugtrekken. Ondernemersplein legt uit dat beide partijen er meer op mogen vertrouwen dat het contract er komt naarmate het proces vordert en er meer is afgesproken. Trek je dan terug, dan kan een vergoeding verschuldigd zijn.
Let op bij een intentieverklaring: je kunt daarmee verplichtingen aangaan. Zet erin welke delen bindend zijn. Gebruik een geheimhoudingsverklaring als je gevoelige informatie deelt. Samenwerkingen waarbij kennis, kosten en rechten worden verdeeld, vragen om een eigen overeenkomst, zie wat leg je vast in een samenwerkingsovereenkomst.
Kernclausules en veelvoorkomende contracttypes
Volgens Ondernemersplein staat in een contract in elk geval: het product of de dienst, de prijs, het akkoord van de klant en de partijen. Vaak komen daar bij: looptijd, opzegtermijn, levering, de gevolgen als een partij zich niet aan het contract houdt, betalings- en incassotermijn, garantie, onderhoud of updates, en de omgang met geschillen. Voor betaling en incasso, zie betalingsvoorwaarden en incasso bij zakelijke facturen.
Het type overeenkomst bepaalt welke wettelijke regels er naast het contract gelden:
| Type | Wat de wet zegt | Artikel |
|---|---|---|
| Koop | Een partij verbindt zich een zaak te geven, de ander een prijs in geld te betalen | 7:1 BW |
| Opdracht | Werkzaamheden anders dan een werk van stoffelijke aard, bewaring, uitgeven of vervoer, en niet op grond van een arbeidsovereenkomst | 7:400 BW |
| Aanneming van werk | Een werk van stoffelijke aard tot stand brengen en opleveren, buiten dienstbetrekking, voor een prijs in geld | 7:750 BW |
| Agentuur | Bemiddeling bij het sluiten van overeenkomsten, tegen beloning, zonder ondergeschiktheid | 7:428 BW |
| Franchise | Recht en plicht om een formule te exploiteren tegen vergoeding | 7:911 BW |
Bij een opdracht kan de opdrachtgever altijd opzeggen (art. 7:408 lid 1). Voor franchise, zie franchise in Nederland.
Eigen inkoopvoorwaarden: wat erin hoort en hoe ze gelden
Algemene voorwaarden zijn volgens art. 6:231 BW bedingen die zijn opgesteld om in een aantal overeenkomsten te worden opgenomen. Bedingen die de kern van de prestaties aangeven, vallen daar niet onder, voor zover ze duidelijk en begrijpelijk zijn geformuleerd. PIANOo vertaalt dat: prijs, looptijd en hoeveelheid regel je in de overeenkomst, standaardbepalingen zoals wanprestatie, meer- en minderwerk, overmacht, aansprakelijkheid, facturering, geschillenregeling, verzekeringen en garantie in de voorwaarden.
Zo laat je ze gelden, volgens PIANOo:
- Verklaar ze per opdracht uitdrukkelijk van toepassing, in de offerteaanvraag en in het contract.
- Wijs andere voorwaarden uitdrukkelijk van de hand.
- Geef de leverancier je voorwaarden uiterlijk bij het tot stand komen van de overeenkomst, bijvoorbeeld als bijlage bij de offerteaanvraag.
- Publiceer je ze op je website, verwijs er dan in het contract naar en geef ze de leverancier toch mee. Alleen dan heeft de publicatie rechtskracht.
Wie zijn voorwaarden niet op tijd ter hand stelt, riskeert vernietiging van de bedingen (art. 6:233 en 6:234 BW). Die vernietigingsgronden zijn er niet voor elke wederpartij. Een rechtspersoon die zijn jaarrekening openbaar heeft gemaakt, en een partij met 50 of meer werkzame personen, kan zich er niet op beroepen (art. 6:235 lid 1). Ook een partij die zelf meermalen dezelfde voorwaarden gebruikt, kan het niet (lid 3). De algemene toets van redelijkheid en billijkheid (art. 6:248) blijft bestaan.
De zwarte en grijze lijst (art. 6:236 en 6:237 BW) gelden voor overeenkomsten met consumenten. Volgens PIANOo gelden ze niet in het zakelijk verkeer, maar past de rechter ze steeds vaker naar analogie toe.
Een voorbeeld van wat een kopende partij vastlegt. De Algemene Rijksvoorwaarden voor diensten (ARVODI-2018, vastgesteld op 3 mei 2018) zijn een inkoopvoorwaarden-model van de overheid. Controleer op PIANOo of er een nieuwere versie is. In de versie van mei 2018 begrenst art. 21.3 de aansprakelijkheid naar de waarde van de opdracht:
Totale waarde van de opdracht / Maximum per gebeurtenis
- Tot en met € 50.000
- € 150.000
- Boven € 500.000
- € 3.000.000
De tussenliggende klassen en het maximum per contractjaar staan in de voorwaarden zelf. De beperking vervalt onder meer bij aanspraken van derden wegens dood of letsel, bij opzet of grove schuld, en bij schending van intellectuele eigendomsrechten. Art. 2.1 bepaalt dat afwijkingen van de voorwaarden alleen gelden als ze schriftelijk zijn overeengekomen. PIANOo waarschuwt wel tegen het integraal toepassen van voorwaarden die niet bij de opdracht passen, zoals onbeperkte aansprakelijkheid bij opdrachten met weinig schaderisico. In de bouw gebruiken opdrachtgevers en opdrachtnemers gezamenlijk de UAV 2012. Controleer ook of je branche voorwaarden verplicht: Ondernemersplein meldt dat sommige brancheorganisaties hun leden verplichten bepaalde algemene voorwaarden te gebruiken.
Dezelfde regels gelden voor de voorwaarden van je eigen verkoopkant, zie wanneer algemene voorwaarden gelden. Kies je leverancier eerst zorgvuldig, zie leveranciers selecteren en beoordelen.
Botsende voorwaarden: de battle of the forms
Verwijzen beide partijen naar hun eigen voorwaarden, dan beslist art. 6:225 lid 3 BW: de tweede verwijzing krijgt geen werking, tenzij zij de toepasselijkheid van de eerst genoemde voorwaarden uitdrukkelijk van de hand wijst. PIANOo vat het samen als "wie het eerst komt, het eerst maalt".
Illustratie (denkbeeldig, geen uitspraak van een rechter):
- De leverancier stuurt een offerte en verwijst naar zijn leveringsvoorwaarden.
- Jij bestelt en verwijst alleen naar je eigen inkoopvoorwaarden. Dan heeft jouw verwijzing geen werking, en gelden de voorwaarden van de leverancier.
- Wijs je in je bestelling zijn voorwaarden uitdrukkelijk af, dan is lid 3 niet meer het antwoord. Volgens art. 6:225 lid 1 geldt een afwijkende aanvaarding als nieuw aanbod en als verwerping van het eerste. Lid 2 maakt een uitzondering voor afwijkingen op ondergeschikte punten. Welke voorwaarden dan gelden, hangt van de feiten af.
Redactionele suggestie: laat de commerciële afdeling nooit een bestelling versturen zonder de eigen voorwaarden én een uitdrukkelijke afwijzing van die van de leverancier. Bij een belangrijk contract zijn aparte, ondertekende afspraken beter dan een strijd om de kleine lettertjes. Hoe je een tekortkoming aanpakt, staat in niet-nakoming van een zakelijk contract.
Buitenlandse leveranciers: recht, rechter en Weens Koopverdrag
De volgende regels gaan over contracten met buitenlandse partijen. Rome I wijst ook het recht van een niet-lidstaat aan (art. 2). De rechterskeuze van Brussel I-bis gaat over de gerechten van een lidstaat. Wil je een rechter buiten de EU aanwijzen, vraag dan aanvullend advies.
Toepasselijk recht (Rome I). Een overeenkomst wordt beheerst door het recht dat partijen kiezen. De keuze is uitdrukkelijk of blijkt duidelijk uit het contract (art. 3 lid 1). Liggen alle andere elementen in een ander land, dan blijven de dwingende regels van dat land gelden (lid 3). Zonder keuze geldt voor koop het recht van het land waar de verkoper zijn gewone verblijfplaats heeft, voor diensten dat van de dienstverlener (art. 4 lid 1 onder a en b). Als inkoper van een buitenlandse leverancier val je zonder rechtskeuze dus onder zijn recht.
Bevoegde rechter (Brussel I-bis). Wijzen partijen, ongeacht hun woonplaats, de gerechten van een lidstaat aan, dan zijn die bevoegd. Die bevoegdheid is exclusief, tenzij partijen anders overeenkomen (art. 25 lid 1). De afspraak moet schriftelijk zijn, of schriftelijk bevestigd, of in een vorm die tussen partijen gebruikelijk is geworden, of in de internationale handel in een vorm die overeenstemt met een algemeen bekende gewoonte.
Weens Koopverdrag (CISG). Het verdrag geldt voor koop van goederen tussen partijen in verschillende staten, als die staten verdragsluitend zijn of het internationaal privaatrecht tot het recht van zo'n staat leidt (art. 1 lid 1). Partijen mogen het uitsluiten (art. 6). Nederland is gebonden sinds 1 januari 1992. Een antwoord op een aanbod dat aanvullingen of beperkingen bevat, geldt als afwijzing en tegenaanbod (art. 19 lid 1). Afwijkingen die het aanbod niet wezenlijk wijzigen, gelden als aanvaarding, tenzij de aanbieder onverwijld bezwaar maakt (lid 2). Afwijkingen over onder meer prijs, betaling, kwaliteit, hoeveelheid, plaats en tijd van levering, aansprakelijkheid en geschilbeslechting gelden als wezenlijk (lid 3).
Leg dus vast: welk recht, welke rechter, en of je het Weens Koopverdrag uitsluit of bewust toepast. Controleer in de lijst van verdragsluitende staten of het land van je leverancier erbij staat.
Bronnen
- Ondernemersplein: contracten en overeenkomsten
- Ondernemersplein: algemene voorwaarden opstellen
- KVK: is je zakenpartner betrouwbaar, doe deze checks
- PIANOo: specificeren van algemene voorwaarden
- Algemene Rijksvoorwaarden voor diensten (ARVODI-2018)
- Burgerlijk Wetboek Boek 6, art. 217, 225 en 231 tot en met 237
- Burgerlijk Wetboek Boek 7, art. 1, 400, 408, 428, 750 en 911
- Verordening (EG) nr. 593/2008 (Rome I)
- Verordening (EU) nr. 1215/2012 (Brussel I-bis)
- Weens Koopverdrag, tekst van UNCITRAL



