
Contracten
Niet-nakoming van een zakelijk contract: welke stappen kun je zetten?
Art. 6:265 BW begint bij de wederkerige overeenkomst: beide partijen hebben verbintenissen. Beide moeten die nakomen.
Wat is er precies niet nagekomen?
Art. 6:265 BW begint bij de wederkerige overeenkomst: beide partijen hebben verbintenissen. Beide moeten die nakomen. Bepaal eerst welke verbintenis niet is nagekomen en wie daarvoor verantwoordelijk is.
De wet stelt geen eisen aan de tekortkoming zelf. Elke tekortkoming in de nakoming van een verbintenis uit de overeenkomst kan in beginsel grond voor ontbinding zijn. Ontbinding is niet mogelijk als de bijzondere aard of geringe betekenis van de tekortkoming ontbinding en de gevolgen daarvan niet rechtvaardigt.
Maak een feitelijke inventarisatie: welke prestatie moest wanneer, door wie, aan wie en onder welke voorwaarden worden geleverd? Verzamel contract, offerte, opdrachtbevestiging, e-mails, leverbonnen, facturen, foto's en correspondentie. Noteer concrete gevolgen: vertraging, extra kosten, gemiste omzet of ondeugdelijk werk. Die gevolgen bepalen of ontbinding past of een andere reactie beter is.
Eerst contact en een praktische oplossing
Het Juridisch Loket adviseert: houdt de andere partij zich niet aan de overeenkomst, vraag dan wat er aan de hand is. Bel of stuur een e-mail. Zoek samen naar een oplossing.
Plan het contact concreet. Noteer vooraf je punten, vraag naar de oorzaak van de tekortkoming en leg vast wat de wederpartij voorstelt. Geef aan wat jij wilt: nakoming, vervanging, herstel, prijsaanpassing of een betalingsregeling. Spreek een datum af voor de reactie.
Krijg je geen reactie, stuur dan een herinnering met verwijzing naar je eerdere bericht. Voor een betalingsregeling bestaan modellen; in documentenoverzichten voor conflicten staat een voorbeeldbrief betalingsregeling. Leg gemaakte afspraken per e-mail vast. Zo heb je later bewijs.
Formele stap: ingebrekestelling of 14-dagenbrief
Art. 6:265 BW bepaalt: voor zover nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is, ontstaat de bevoegdheid tot ontbinding pas als de schuldenaar in verzuim is. Kan de wederpartij nog nakomen, dan moet je eerst verzuim laten intreden. Een juridische bron noemt dit leerstuk verzuim en ingebrekestelling bij tekortkoming.
Een ingebrekestelling is een schriftelijke stap waarin je nakoming eist en een redelijke termijn stelt. In documentenoverzichten voor conflicten staan de ingebrekestelling en de 14-dagenbrief (aanmaning). De 14-dagenbrief is een veelgebruikte vorm van aanmaning.
Zet in de brief: de overeenkomst, de concrete tekortkoming, wat de wederpartij moet doen, binnen welke termijn, en wat je doet als die termijn verstrijkt, bijvoorbeeld ontbinding en schadevergoeding. Verstuur per aangetekende post of e-mail en vraag om een ontvangstbevestiging. Zo kun je aantonen dat de brief is verzonden en ontvangen. Bewaar een kopie.
Checklist: ingebrekestelling of 14-dagenbrief opstellen
- Noem de overeenkomst waarop de tekortkoming ziet
- Beschrijf de concrete tekortkoming
- Zeg precies wat de wederpartij moet doen
- Stel een redelijke termijn, bijvoorbeeld 14 dagen
- Kondig gevolgen aan bij het verstrijken van de termijn, zoals ontbinding en schadevergoeding
- Verstuur per aangetekende post of e-mail en vraag om ontvangstbevestiging
Ontbinden: wanneer kan dat?
Art. 6:265 BW luidt: 'Iedere tekortkoming van een partij in de nakoming van een van haar verbintenissen geeft aan de wederpartij de bevoegdheid om de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, deze ontbinding met haar gevolgen niet rechtvaardigt.' De hoofdregel is: bij een tekortkoming in een wederkerige overeenkomst kun je in beginsel geheel of gedeeltelijk ontbinden.
De voorwaarden op een rij. Ten eerste: een wederkerige overeenkomst. Ten tweede: een tekortkoming. Ten derde: de uitzondering; rechtvaardigt de tekortkoming de ontbinding en haar gevolgen niet, dan is ontbinding niet mogelijk.
Ten vierde: de schuldenaar moet in verzuim zijn als nakoming niet blijvend of tijdelijk onmogelijk is. Is nakoming blijvend onmogelijk, dan geldt de verzuimeis niet.
Een voorbeeld uit de geraadpleegde bron: X koopt een fiets van Y. Y moet de fiets leveren, maar is dat vergeten; de fiets staat nog in Y's achtertuin. Nakoming is tijdelijk en niet blijvend onmogelijk, dus X kan pas ontbinden nadat Y in verzuim is geraakt. Maakt Y de fiets kapot en gooit hij die in de gracht, dan is nakoming blijvend onmogelijk.
De bevoegdheid tot ontbinding kan de overeenkomst geheel of gedeeltelijk betreffen.
Checklist: voorwaarden voor ontbinding volgens art. 6:265 BW
- Er is een wederkerige overeenkomst
- Er is een tekortkoming in de nakoming van een verbintenis
- De tekortkoming rechtvaardigt ontbinding; bij bijzondere aard of geringe betekenis kan ontbinding niet mogelijk zijn
- De schuldenaar is in verzuim, tenzij nakoming blijvend of tijdelijk onmogelijk is
Opschorten, schadevergoeding of boete
Naast ontbinding noemt de geraadpleegde bron drie andere reacties: opschorting (art. 6:52 en 6:262 BW), schadevergoeding bij tekortkoming en het boetebeding (art. 6:92 en 6:93 BW). Ook matiging van boetes komt als leerstuk voor.
Opschorting betekent dat je je eigen prestatie tijdelijk niet uitvoert zolang de wederpartij tekortschiet. De geraadpleegde bron behandelt opschorting en noemt een onderscheid tussen art. 6:52 BW en art. 6:262 BW.
Schadevergoeding kan aan de orde zijn als je door de tekortkoming schade lijdt. De bron noemt de voorwaarden voor schadevergoeding bij tekortkoming; die moeten per geval worden getoetst. Een boetebeding is een contractuele afspraak met een bedrag of andere sanctie bij niet-nakoming. De rechter kan een te hoge boete matigen.
Welke reactie past, hangt af van de overeenkomst, de ernst van de tekortkoming en of je de samenwerking wilt voortzetten.
Vergelijking: reacties op niet-nakoming
- OntbindingBeëindigt de overeenkomst geheel of gedeeltelijk; vereist een tekortkoming en vaak verzuim
- OpschortingJe eigen prestatie tijdelijk niet uitvoeren zolang de wederpartij tekortschiet (art. 6:52 en 6:262 BW)
- SchadevergoedingVergoeding van schade door de tekortkoming; voorwaarden per geval toetsen
- BoetebedingContractuele sanctie bij niet-nakoming; de rechter kan een te hoge boete matigen (art. 6:92 en 6:93 BW)
Escalatie: incasso, sommatie en dagvaarding
Reageert de wederpartij niet of betaalt deze niet, dan kun je escaleren. In documentenoverzichten voor conflicten staan hiervoor onder meer de incassobrief, het incassopakket en de sommatie.
De route loopt vaak van een eerste aanmaning of incassobrief, via een sommatie met laatste termijn, naar een dagvaarding. In de bron komen dagvaardingen voor de kantonrechter (een of meerdere gedaagden) en voor de rechtbank (een of meerdere gedaagden) voor.
Een incasso-advocaat kan je ondersteunen bij het opstellen en versturen van deze stukken en bij de keuze voor de juiste procedure. Houd de termijnen uit je ingebrekestelling aan en leg elke stap schriftelijk vast.
Proces: escalatie van incassobrief tot dagvaarding
- Eerste aanmaning of incassobrief
- Sommatie met laatste termijn
- Dagvaarding voor kantonrechter of rechtbank
- Incasso-advocaat voor stukken en procedurekeuze
Let op termijnen en betwiste facturen
Ontvang je een rekening die niet klopt, protesteer dan tijdig. Voor een bedrijf is onmiddellijk protesteren belangrijk, omdat de rekening anders als aanvaard kan worden beschouwd. De wet stelt geen vaste protesttermijn; volgens de geraadpleegde bron moet je binnen een redelijke termijn na ontvangst protesteren, in de praktijk binnen enkele dagen.
Stuur je protest per aangetekende brief of e-mail en vraag om een ontvangstbevestiging. Zo kun je bewijzen dat de brief is verzonden en ontvangen.
Verjaringstermijnen uit de geraadpleegde bron: voor een consument die bij een professionele verkoper koopt, geldt 2 jaar bij producten en 5 jaar bij diensten. Voor een zakelijke koper geldt 5 jaar. Na een rechterlijke beslissing dat de rekening betaald moet worden, is de termijn 20 jaar. Als na de eerste rekening vaker om betaling is gevraagd, gaat de termijn telkens opnieuw in.
Deze termijnen zien op rekeningen. Voor andere vorderingen kunnen andere termijnen gelden.



