Foto bij het artikel Samenwerkingsvorm kiezen en aansprakelijkheid: wie betaalt als het misgaat?
Foto van Department of the Interior. National Business Center. Administrative Operations Directorate. Division of Employee and Pu op Wikimedia Commons · Publiek domein

Partnerships

Samenwerkingsvorm kiezen en aansprakelijkheid: wie betaalt als het misgaat?

Overzicht van samenwerken met alleen een contract, vof, maatschap, cv, bv, nv en coöperatie, met per vorm wie aansprakelijk is en een beslishulp voor de keuze.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Partnerships.

Wat je moet weten

  • Voor één opdracht of een tijdelijke samenwerking is een nieuw bedrijf meestal niet nodig. KVK noemt een samenwerkingsovereenkomst in dat geval goedkoper en sneller.
  • Een joint venture is geen aparte rechtsvorm. Ondernemersplein noemt maatschap, vof, cv en bv als voorbeelden van juridische vormen die partijen eraan kunnen geven.
  • In een vof is elke vennoot hoofdelijk verbonden voor de verbintenissen van de vennootschap (art. 18 Wetboek van Koophandel). Een schuldeiser kan dus het hele bedrag bij één vennoot halen.
  • Bij een bv is in beginsel de bv zelf aansprakelijk. Een aandeelhouder is niet persoonlijk aansprakelijk voor wat in naam van de bv wordt gedaan (art. 2:175 lid 1 BW).
  • Beperkte aansprakelijkheid is geen absoluut schildbij faillissement kan een bestuurder hoofdelijk aansprakelijk zijn (art. 2:248 BW), en moederbedrijven kunnen aansprakelijk blijven voor de joint venture waarin ze deelnemen.
  • De regels voor vof, maatschap en cv gaan veranderen. Ondernemersplein meldt dat het nog niet bekend is wanneer.

Deze pagina geldt voor Nederlands recht. Wat je in het contract zelf moet regelen staat in wat leg je vast in een samenwerkingsovereenkomst. Wat je kunt doen als de ander zich niet aan afspraken houdt, staat in niet-nakoming van een zakelijk contract.

Vier manieren om samen te werken

1. Alleen een contract. Er ontstaat geen nieuwe entiteit. Beide partijen blijven zelfstandig. Inschrijven in het Handelsregister is voor een samenwerkingsovereenkomst of joint venture agreement niet nodig, zegt Ondernemersplein. Wie samen een prestatie schuldig is, is volgens art. 6:6 lid 1 BW ieder voor een gelijk deel verbonden, tenzij uit wet, gewoonte of rechtshandeling iets anders volgt. Is de prestatie ondeelbaar, dan zijn de schuldenaren hoofdelijk verbonden (lid 2). Laat dit dus niet aan de wet over, maar leg het vast.

2. Een personenvennootschap. Vof, maatschap en cv zijn geen rechtspersoon. Voor oprichting is volgens KVK geen notaris nodig. Je schrijft de vennootschap in bij KVK. De vof is volgens art. 16 Wetboek van Koophandel een maatschap voor het uitoefenen van een bedrijf onder een gemeenschappelijke naam. Spreek je niets af over bevoegdheden, dan is elke vennoot bevoegd de vennootschap te binden (art. 17 lid 1 Wetboek van Koophandel). Ondernemersplein waarschuwt dat een dure aankoop van één vennoot dan niet meer terug te draaien is.

3. Een rechtspersoon. Een bv wordt opgericht bij notariële akte (art. 2:175 lid 2 BW), een nv ook (art. 2:64 lid 2 BW). Een coöperatie is een bij notariële akte opgerichte vereniging die in stoffelijke behoeften van haar leden voorziet (art. 2:53 lid 1 BW). KVK noemt de coöperatie geschikt als er later partners bij kunnen komen of afvallen.

4. Commerciële samenwerkingsvormen. Dit zijn afspraken over inkoop of afzet, meestal zonder gezamenlijk bedrijf:

  • Inkoopcombinatiegezamenlijk inkopen kan bij contract, maar ook via een coöperatie (art. 2:53 BW).
  • Agentuurart. 7:428 BW regelt de agentuurovereenkomst, waarin een agent tegen beloning bemiddelt bij het sluiten van overeenkomsten.
  • Franchiseart. 7:911 BW, zie franchise in Nederland.
  • Licentiede maker van een werk kan een licentie verlenen, een exclusieve licentie moet schriftelijk (art. 2 lid 2 en 3 Auteurswet).
  • DistributieBoek 7 BW heeft hiervoor geen eigen titel. De Rome I-verordening noemt de distributieovereenkomst wel apart bij de keuze van het toepasselijke recht (art. 4 lid 1 onder f).

Werken de partijen op dezelfde markt, dan verbiedt art. 6 Mededingingswet afspraken die de mededinging op de Nederlandse markt beperken. Zulke afspraken zijn van rechtswege nietig (lid 2), met een uitzondering voor afspraken die aan de voorwaarden van lid 3 voldoen.

Wie is aansprakelijk per vorm?

VormNieuwe entiteitAansprakelijkheid naar buiten
Alleen contractNeeElke partij voor haar eigen verplichtingen. Gezamenlijke schuld: art. 6:6 BW
MaatschapNeePrivé, ieder voor een gelijk deel (Ondernemersplein)
VofNeePrivé, elke vennoot voor het geheel (art. 18 WvK)
CvNeeBeherend vennoot voor het geheel (art. 19 WvK), stille vennoot tot zijn inbreng (art. 20 lid 3 WvK)
BvJaDe bv; aandeelhouder niet persoonlijk (art. 2:175 BW)
NvJaDe nv; aandeelhouder niet persoonlijk (art. 2:64 BW)

Een paar toelichtingen:

  • Vof.Ondernemersplein meldt dat eerst het vermogen van de vof wordt aangesproken en daarna het privévermogen van de vennoten. Wie later instapt, is aansprakelijk voor eerder ontstane schulden. Wie vertrekt, blijft aansprakelijk voor schulden uit zijn tijd, en zolang je niet bent uitgeschreven bij KVK ook voor nieuwe schulden.
  • Maatschap.KVK schrijft dat maten in beginsel alleen verplichtingen voor zichzelf aangaan. Ondernemersplein geeft als uitzondering dat de maten samen iets hebben besloten, bijvoorbeeld een gezamenlijk ingehuurde receptioniste. Dan is ieder voor een gelijk deel aansprakelijk, bij vier maten dus voor een kwart.
  • Cv.Een stille vennoot mag volgens art. 20 lid 2 WvK geen daad van beheer verrichten. Doet hij dat toch, dan is hij hoofdelijk verbonden voor alle schulden (art. 21 WvK).
  • Onderlinge verhouding.Wie meer betaalt dan zijn deel, kan bijdrage vragen van de medeschuldenaren (art. 6:10 en 6:12 BW). Maak hier toch een eigen afspraak over.

Redactionele suggestie: laat bij elke vorm met privé-aansprakelijkheid een adviseur uw verzekeringsdekking en de verhaalsafspraken tussen de partners nalopen voordat u tekent.

Bestuurders, holdings en ketenaansprakelijkheid

Bestuurder van een bv. Elke bestuurder moet zijn taak behoorlijk vervullen en is voor de algemene gang van zaken verantwoordelijk (art. 2:9 BW). Bij faillissement is een bestuurder hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en aannemelijk is dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is (art. 2:248 lid 1 BW). De vordering ziet op de drie jaar voor het faillissement (lid 6). Ondernemersplein noemt als andere uitzonderingen een bv die nog niet is ingeschreven en privé meetekenen voor een lening van de bv.

Holding als bestuurder. Is een rechtspersoon bestuurder van de joint venture-bv, dan rust diens aansprakelijkheid ook hoofdelijk op ieder die op dat moment bestuurder van die rechtspersoon is (art. 2:11 BW).

Bv in oprichting. Wie namens een op te richten vennootschap handelt, is hoofdelijk verbonden totdat de vennootschap de handeling bekrachtigt (art. 2:203 lid 2 BW).

Ketenaansprakelijkheid. Het woord dekt verschillende regels:

  • Productde producent is aansprakelijk voor schade door een gebrek (art. 6:185 BW). Een importeur in de EER geldt als producent, en een leverancier ook als de producent niet vast te stellen is (art. 6:187 lid 3 en 4). Zijn meerdere personen aansprakelijk voor dezelfde schade, dan is ieder voor het geheel aansprakelijk (art. 6:189).
  • Loon- en omzetbelastingeen inlener van personeel is hoofdelijk aansprakelijk voor de loonbelasting en omzetbelasting die de uitlener verschuldigd is voor dat uitlenen (art. 34 Invorderingswet 1990). Een aannemer is dat voor de loonbelasting van zijn onderaannemers (art. 35).

Werkt de samenwerking met onderaannemers of uitleen van personeel, neem dit dan mee in de risicoverdeling.

Voorbeeld: een joint venture waarin de moeders aansprakelijk bleven

Een rechtspersoon met een eigen naam is geen garantie dat de deelnemers buiten schot blijven. Dat blijkt uit zaak C-172/12 P van het Hof van Justitie van de EU (arrest van 26 september 2013). DuPont en Dow hielden elk de helft van DuPont Dow Elastomers (DDE), een joint venture die sinds 1 april 1996 de elastomeractiviteiten van DuPont voerde.

De Europese Commissie legde een boete op voor een kartel op de markt voor chloropreenrubber. Voor het gedrag van DDE van 1 april 1996 tot 13 mei 2002 hield zij beide moederbedrijven hoofdelijk aansprakelijk. In het wijzigingsbesluit van 23 juni 2008 werd het bedrag waarvoor DuPont en Dow samen hoofdelijk aansprakelijk waren vastgesteld op 44,25 miljoen euro. DuPont voerde aan dat DDE een eigen rechtspersoonlijkheid had en dat de moeders alleen gezamenlijke zeggenschap hadden. Het Hof wees het hoger beroep af.

De les is beperkt. Het gaat om EU-mededingingsrecht en om een kartel, niet om vennootschapsrecht of om een gewone schuld. Maar het laat zien dat deelnemers in een joint venture ook buiten het contract en de rechtsvorm om aangesproken kunnen worden. Zorg daarom voor naleving van de mededingingsregels binnen de joint venture en leg intern vast wie de kosten draagt.

Kiezen in vijf vragen

  1. Gaat het om één opdracht of een tijdelijk project?Kies dan een samenwerkingsovereenkomst.
  2. Willen jullie samen een bedrijf onder één naam, en kunnen jullie privé-aansprakelijkheid aanvaarden?Dan passen vof of maatschap. Een maatschap is bedoeld voor beroepsbeoefenaars zoals tandartsen, fysiotherapeuten en advocaten.
  3. Zoekt een van jullie een geldschieter die niet meebeslist?Dan past een cv, zolang de stille vennoot geen beheer voert.
  4. Zijn de risico's groot of komen er investeerders?Dan past een bv. Reken op een notaris en op een aandeelhoudersovereenkomst. KVK noemt een bv ook handiger om een aandeel te verkopen.
  5. Moeten deelnemers makkelijk kunnen in- en uittreden, of gaat het om gezamenlijk inkopen?Kijk dan naar een coöperatie.

Controleer vóór je tekent met wie je zaken doet. Ondernemersplein meldt dat de bevoegdheden van vennoten in het Handelsregister staan, zodat partijen waarmee je zaken doet die kunnen nagaan. Meer over contracten en algemene voorwaarden staat in algemene voorwaarden in zakelijke contracten.

Bronnen

Meer uit Partnerships