Foto bij het artikel Samenwerkingsovereenkomst opstellen: de clausules die je vastlegt
Foto van Environmental Protection Agency. Office of the Administrator. Office of Public Affairs. Office of Multimedia. (10/15/201 op Wikimedia Commons · Publiek domein

Partnerships

Samenwerkingsovereenkomst opstellen: de clausules die je vastlegt

Clausule voor clausule: wat een samenwerkingsovereenkomst onder Nederlands recht moet regelen, van doel en besluitvorming tot intellectueel eigendom, exit en tekenbevoegdheid.

Dit is een redactioneel pseudoniem van de publicatie, geen claim van een onafhankelijk geverifieerde persoonlijke identiteit. Oorspronkelijke redactionele vermelding: Redactie Partnerships.

Wat je moet weten

  • Voor de samenwerkingsovereenkomst bestaat, anders dan voor koop, huur of franchise, geen eigen titel in Boek 7 BW. Je contract bepaalt dus het meeste, met daaronder de algemene regels van Boek 6 BW.
  • Ondernemersplein noemt als vaste onderwerpendoel, inbreng van kennis, kosten, winstverdeling, rechten op intellectueel eigendom, vertrouwelijkheid, duur en tussentijds stoppen.
  • Een auteursrecht gaat alleen over of krijgt een exclusieve licentie via een schriftelijke overeenkomst (art. 2 lid 3 Auteurswet). Mondeling afspreken dat "het van ons is" is dus niet genoeg.
  • Redelijkheid en billijkheid werken door in je contract (art. 6:2 en 6:248 BW). Ze kunnen een regel aanvullen, maar ook buiten werking stellen als toepassing onaanvaardbaar is.
  • Wie tekent, moet bevoegd zijn. Controleer het via een uittreksel uit het Handelsregister.
  • Dit stuk gaat over Nederlands recht. Welke vorm de samenwerking krijgt en wie daarbij aansprakelijk is, staat in samenwerkingsvorm kiezen en aansprakelijkheid.

Het juridische kader in vier regels

Een overeenkomst komt tot stand door aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW). Partijen mogen de inhoud zelf bepalen, binnen de grenzen van wet, goede zeden en openbare orde.

Daarbovenop gelden drie regels uit Boek 6 BW:

  1. Redelijkheid en billijkheid.Partijen moeten zich jegens elkaar zo gedragen (art. 6:2 lid 1). Een regel uit de overeenkomst geldt niet voor zover dat in de omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (art. 6:248 lid 2).
  2. Aanvullende werking.Een overeenkomst heeft ook de gevolgen die naar haar aard uit wet, gewoonte of redelijkheid en billijkheid voortvloeien (art. 6:248 lid 1). Wat je niet regelt, wordt dus niet automatisch een lege plek.
  3. Onvoorziene omstandigheden.De rechter kan de gevolgen van een overeenkomst wijzigen of haar geheel of gedeeltelijk ontbinden als omstandigheden onvoorzien zijn en ongewijzigde instandhouding niet meer verwacht mag worden (art. 6:258 lid 1). Dit geldt niet voor omstandigheden die volgens de aard van de overeenkomst of de in het verkeer geldende opvattingen voor rekening komen van degene die zich erop beroept (lid 2).

Past je samenwerking bij een benoemd type, zoals agentuur, franchise of opdracht, dan gelden ook de regels van dat type. Is een van de partijen opdrachtgever van de ander, dan is een overeenkomst van opdracht (art. 7:400 BW) vaak passender dan een samenwerkingsovereenkomst.

De clausules op een rij

De onderwerpen hieronder volgen de lijst van Ondernemersplein en de afspraken die KVK noemt: tijd en geld, eigendom van producten of diensten, winst, en verantwoordelijkheid voor verliezen en schulden. De voorbeeldteksten zijn redactionele suggesties. Pas ze aan op je situatie en laat ze toetsen. Gebruik je daarnaast eigen algemene voorwaarden, bekijk dan eerst wanneer algemene voorwaarden gelden, en voor de opbouw van contracten in het algemeen contracten tussen bedrijven.

OnderwerpWat leg je vastVoorbeeldtekst (redactionele suggestie)
Partijen en doelVolledige namen, KVK-nummers, vertegenwoordiger. Een doel dat je later kunt toetsen"Partijen werken samen aan [product of project]. Het doel is bereikt als [meetbaar resultaat] vóór [datum]."
Rollen en inbrengWie brengt geld, uren, kennis of apparatuur in, en in welke vorm"A levert [..] uiterlijk op [datum]. B levert [..]. Wijziging van de inbreng kan alleen schriftelijk."
BesluitvormingWie mag wat beslissen, tot welk bedrag, en wat bij een patstelling"Besluiten boven € [bedrag] vereisen schriftelijke instemming van beide partijen. Bij onenigheid leggen de directies de zaak binnen 10 werkdagen voor aan elkaar. Lost dat het niet op, dan beslist [onafhankelijke derde]."
Kosten en opbrengstenWie voorfinanciert, hoe wordt afgerekend, hoe winst en verlies worden verdeeld"Kosten worden gedeeld naar rato van [verdeelsleutel]. A factureert B per kwartaal; betaling binnen 30 dagen."
Intellectueel eigendomWie wordt eigenaar van wat, en wie krijgt een licentie"Rechten op gezamenlijk ontwikkelde resultaten komen toe aan [..]. De andere partij krijgt een [exclusieve of niet-exclusieve] licentie voor [gebruik, gebied, duur]. Overdracht gebeurt schriftelijk."
VertrouwelijkheidWelke informatie, voor wie, hoe lang"Partijen houden vertrouwelijke informatie geheim tot [aantal] jaar na het einde van de overeenkomst en delen haar alleen met adviseurs die gebonden zijn aan geheimhouding."
ConcurrentieWat mag na afloop wel en nietZie de toelichting onder de tabel
AansprakelijkheidSchade aan elkaar en aan derden, verzekeringen"Elke partij is verzekerd voor bedrijfsaansprakelijkheid tot € [bedrag] en toont dit op verzoek aan."
Duur en eindeLooptijd, opzegtermijn, einde bij doel bereiktZie het onderdeel Einde en exit
Recht en forumWelk recht, welke rechter of arbiter"Op deze overeenkomst is Nederlands recht van toepassing. Geschillen worden voorgelegd aan de rechtbank [..]."

Intellectueel eigendom. Het auteursrecht is het uitsluitende recht van de maker (art. 1 Auteurswet). Is de maker in dienst van een partij, dan geldt de werkgever als maker, tenzij partijen anders overeenkomen (art. 7). Voor overdracht of een exclusieve licentie is een schriftelijke overeenkomst nodig, en voor de levering een akte (art. 2 lid 3). Een licentie die geen exclusieve licentie is, vraagt die vorm niet, maar leg haar toch vast. Een partij kan eigenaar zijn en de ander een licentie geven.

Vertrouwelijkheid. Ondernemersplein wijst op de Wet bescherming bedrijfsgeheimen. Informatie is een bedrijfsgeheim als ze echt geheim is, handelswaarde heeft en de houder maatregelen heeft genomen om haar geheim te houden. Registreren hoeft niet. Een geheimhoudingsverklaring vóór de eerste gesprekken is een van de genoemde maatregelen. Het i-DEPOT van het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) geeft alleen een datumstempel als bewijs en beschermt het idee niet.

Concurrentie. Voor franchise legt art. 7:920 lid 2 BW grenzen aan een postcontractueel beding: schriftelijk, alleen voor concurrerende goederen of diensten, onmisbaar om overgedragen knowhow te beschermen, hooguit een jaar en niet ruimer dan het gebied waar de franchisenemer de formule exploiteerde. Voor een gewone samenwerking geldt die regel niet. Redactionele suggestie: houd je aan een vergelijkbare begrenzing in duur, gebied en activiteiten. Werken de partijen op dezelfde markt, dan kan een beding dat de mededinging beperkt onder het verbod van art. 6 Mededingingswet vallen.

Einde en exit

Leg vooraf vast wanneer en hoe de samenwerking eindigt. De wet biedt wel vangnetten, maar ze zijn geen vervanging.

  • Tekortkoming.Elke tekortkoming geeft de ander de bevoegdheid de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te ontbinden, tenzij de tekortkoming gezien haar aard of geringe betekenis dat niet rechtvaardigt (art. 6:265 lid 1). In de regel is eerst verzuim nodig (lid 2). Verzuim treedt in na een schriftelijke ingebrekestelling met een redelijke termijn (art. 6:82), of zonder ingebrekestelling in de gevallen van art. 6:83. Ontbinden gaat met een schriftelijke verklaring (art. 6:267).
  • Geen terugwerkende kracht.Ontbinding werkt in beginsel niet terug (art. 6:269). Wat al is gedaan, blijft staan. Regel daarom hoe lopende projecten, facturen en voorraad worden afgewikkeld.
  • Opdracht.Is een deel van de samenwerking in feite een opdracht, dan kan de opdrachtgever altijd opzeggen. Een opdrachtnemer in de uitoefening van beroep of bedrijf kan, behoudens gewichtige redenen, alleen opzeggen als de overeenkomst voor onbepaalde duur geldt en niet door volbrenging eindigt (art. 7:408).
  • Vennootschap.Stopt een vennoot of overlijdt hij, dan eindigt een vof volgens Ondernemersplein, tenzij het contract een verblijvensbeding of overnamebeding bevat.

Neem in het contract in elk geval op: opzegtermijn en vorm, de gebeurtenissen die de samenwerking beëindigen, wie lopende projecten afmaakt, hoe resultaten en bezittingen worden verdeeld en hoe geheimhouding en eventuele concurrentiebeperking doorlopen. Wat je kunt doen als de ander niet nakomt, staat in niet-nakoming van een zakelijk contract.

Tekenbevoegdheid en vorm

Een overeenkomst kan mondeling ontstaan, maar Ondernemersplein adviseert afspraken op papier te zetten en te laten tekenen, zodat je later kunt bewijzen wat is afgesproken. Sommige afspraken zijn alleen schriftelijk geldig. Een voorbeeld uit dit stuk is de overdracht van auteursrecht.

Vraag een uittreksel uit het Handelsregister. Daarop staat volgens KVK wie eigenaar, vennoot of bestuurder is, soms ook wie gevolmachtigd is. Volgens KVK hoeft je zakenrelatie zich niet aan een afspraak te houden als de ondertekenaar niet tekenbevoegd was. Bij een bv vertegenwoordigt het bestuur de vennootschap en is die bevoegdheid in beginsel onbeperkt en onvoorwaardelijk (art. 2:240 lid 3 BW). Bij een vof is elke vennoot die niet is uitgesloten bevoegd (art. 17 Wetboek van Koophandel). Vermeld in de overeenkomst de functie en de grondslag van de bevoegdheid van de ondertekenaar.

Let op bij een intentieverklaring. Ondernemersplein waarschuwt dat je daarmee verplichtingen kunt aangaan, en dat je je tijdens onderhandelingen niet zomaar mag terugtrekken. Zet erin welke delen bindend zijn en welke niet.

Denkbeeldig scenario: wat ontbreekt er?

Dit scenario is verzonnen en dient alleen als illustratie. Twee bedrijven ontwikkelen samen een product. A ontwerpt de software, B bouwt de apparatuur en schrijft een deel van de besturingscode. Ze starten met een intentieverklaring en leggen daarna niets vast over eigendom of exit.

Het product slaagt. A wil het verder verkopen en B wil een eigen versie lanceren. Wat zegt de wet? Het auteursrecht op de code van B ligt bij de maker, of bij de werkgever als de maker in dienst werkte en niets anders is afgesproken (art. 1 en 7 Auteurswet). Overgedragen is niets, want daarvoor is een schriftelijke overeenkomst nodig (art. 2 lid 3). Wie de klanten bedient en wie het resultaat mag verkopen, staat nergens. De redelijkheid en billijkheid (art. 6:2 en 6:248) kunnen een deel van het gat vullen, maar de uitkomst is onzeker en gaat via de rechter. Een paar zinnen over eigendom, licentie en klanten hadden dat voorkomen.

Bronnen

Meer uit Partnerships